Chắc răng ai trong chúng ta cũng từng đứng trước gương và tự đặt ra câu hỏi liệu cân nặng, vóc dáng của mình có thực sự ổn chưa. Hiện nay có rất nhiều cách đánh giá thể trạng nhưng BMI được đánh giá là thước đo đơn giản và phổ biến nhất được các bác sĩ toàn cầu sử dụng. Vậy chỉ số BMI là gì và nó phản ánh điều gì về cơ thể bạn? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu được công thức tính, bảng phân loại chuẩn cho tới ý nghĩa thực tế với sức khỏe.
Chỉ số BMI là gì và nguồn gốc của thước đo này?
BMI là viết tắt của Body Mass Index, trong tiếng Việt thường gọi là chỉ số khối cơ thể. Đây là một chỉ số nhân trắc học dựa trên chiều cao và cân nặng, giúp xác định cơ thể bạn đang ở trạng thái thừa cân, thiếu cân hay cân đối.
Chỉ số này được phát minh vào năm 1830 bởi nhà toán học kiêm xã hội học người Bỉ – Adolphe Quetelet. Ban đầu, ông chỉ muốn tìm một công thức toán học để mô tả “người trung bình” trong xã hội. Tuy nhiên, nhờ sự đơn giản nhưng mang tính chính xác cao trong việc đo lường lượng mỡ tương đối, BMI đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức áp dụng rộng rãi từ thập niên 1980 như một công cụ tầm soát sức khỏe cộng đồng hàng đầu.
Sự khác biệt giữa chỉ số BMI và tỷ lệ mỡ thừa
Trong mục hỏi đáp, không ít người thường nhầm lẫn giữa BMI và tỷ lệ mỡ trong cơ thể (Body Fat Percentage). Thực tế, chỉ số BMI chỉ dựa trên hai thông số duy cân nặng và chiều cao tổng thể. Nó không đánh giá được trọng lượng cơ bắp hay lượng mỡ, xương, nước ở cơ thể. Ngược lại, tỷ lệ mỡ cơ thể phản ánh chính xác lượng mỡ thực sự tích tụ dưới da và mỡ nội tạng.
Vì vậy, BMI đóng vai trò là một công cụ kiểm tra đơn giản, nhanh chóng ban đầu. Dù không đo trực tiếp lượng mỡ, nó vẫn cho ra kết quả khá tương đồng với các phương pháp đo mỡ chuyên sâu ở đại đa số mọi người.
Chỉ số BMI tính như thế nào?
Ưu điểm nổi bật của BMI là phương pháp đơn giản, ai cũng có thể dễ dàng thực hiện tại nhà mà không cần đến các thiết bị đắt tiền hay đến các phòng khám thực hiện. Việc tính toán chỉ diễn ra trong vòng 1 đến 2 phút nếu bạn nắm rõ công thức.
Công thức toán học tính chỉ số BMI
Công thức tính BMI chuẩn quốc tế được áp dụng như sau:
BMI=Cân nặng (kg)Chiều cao (m)×Chiều cao (m)
Trong đó:
– Cân nặng: Tính bằng kilôgam (kg).
– Chiều cao: Tính bằng mét (m).
Ví dụ cụ thể: Bạn nặng 58 kg, chiều cao là 1m62 (1,62 m).
– Bình phương chiều cao: 1,62×1,62=2,6244.
– Chỉ số BMI của bạn: 58/2,6244≈22,1
Hướng dẫn lấy số đo chiều cao và cân nặng chuẩn
Số đo đầu vào là yếu tố quyết định đến kết quả BMI có chuẩn hay không. Do đó, để có con số chính xác nhất, bạn nên lưu ý những điều sau:
– Đo cân nặng: Hãy nhỡ cân vào buổi sáng khi vừa mới ngủ dậy, chưa ăn uống gì và đã đi vệ sinh. Hãy mặc một bộ quần ảo mỏng, nhẹ nhất có thể và đứng lên cân điện tử.
– Đo chiều cao: Trước hết hãy cởi giày dép, đứng thẳng lưng , tựa sát gót chân, mông, lưng và đầu vào tường. Dùng thước thẳng đặt vuông góc trên đỉnh đầu để dóng sang tường rồi đo chính xác từng milimét.
– Ngoài ra bạn có thể dùng cân điện tử để có thể vừa lấy được chiều cao số đo và trọng lượng cơ thể.
Bảng phân loại chỉ số BMI dành riêng cho người Việt Nam
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra một bảng tiêu chuẩn chung cho toàn cầu. Song không thể áp dụng bảng tiêu chuẩn này với cả người Châu Á và Châu Âu. Vì thế Hiệp hội Đái tháo đường châu Á (IDI/WPRO) đã điều chỉnh lại bảng phân loại sao cho sát với thực tế thể trạng người Châu Á bởi người Châu Á có khung xương nhỏ hơn và tỷ lệ mỡ tích tụ ở cao hơi người Phương Tây.
|
Phân loại thể trạng |
Tiêu chuẩn WHO (Toàn cầu) |
Tiêu chuẩn IDI/WPRO (Dành cho người Việt) |
|
Gầy (Thiếu cân) |
Quá thấp (< 18,5) |
Quá thấp (< 18,5) |
|
Bình thường (Cân đối) |
18,5 – 24,9 |
18,5 – 22,9 |
|
Thừa cân (Tiền béo phì) |
25,0 – 29,9 |
23,0 – 24,9 |
|
Béo phì độ I |
30,0 – 34,9 |
25,0 – 29,9 |
|
Béo phì độ II trở lên |
≥ 35,0 |
≥ 30,0 |
Nhìn vào bảng trên bạn dễ dàng có thể biết có thể mình đang ở trong khoảng nào. Nếu kết quả rơi vào khoảng 18,5 đến 22,9, bạn hãy vui mừng lên vì bạn đang sở hữu một vóc dáng chuẩn chỉnh và lý tưởng.
Ý nghĩa thực sự của chỉ số BMI đối với sức khỏe dài lâu
Chỉ số BMI không đơn thuần là con số để đánh giá ngoại hình, mà là công cụ cảnh báo sớm các nguy cơ sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Nguy cơ sức khỏe khi BMI quá thấp (Thiếu cân). Cố tình ép cân khiến BMI tụt xuống dưới 18,5 rất nguy hiểm. Cơ thể quá gầy thường bị thiếu hụt dưỡng chất, suy giảm hệ miễn dịch và dễ ốm vặt. Thiếu cân kéo dài còn gây loãng xương, rụng tóc, khô da và ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản ở phụ nữ.
Tác hại khi chỉ số BMI quá cao (Thừa cân, béo phì). Khi BMI vượt mốc 23, lượng mỡ dư thừa sẽ tạo áp lực lớn lên nội tạng, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính:
– Tim mạch, cao huyết áp, xơ vữa động mạch.
– Tiểu đường tuýp 2.
– Rối loạn chuyển hóa mỡ máu (gan nhiễm mỡ, máu nhiễm mỡ).
– Thoái hóa khớp gối, đau lưng do hệ xương khớp bị quá tải.
Tác động tích cực đến tâm lý và tinh thần. Sở hữu chỉ số BMI cân đối giúp bạn rũ bỏ nỗi lo về vóc dáng để sống yêu đời hơn. Việc thoải mái mặc những bộ trang phục yêu thích hay tự tin vận động sẽ giúp bạn gia tăng sự tự tin trong giao tiếp và công việc hàng ngày.
Giới hạn của BMI và lời khuyên để quản lý cân nặng hiệu quả
Dù tiện lợi, BMI không phải là thước đo hoàn hảo cho mọi đối tượng.
Những trường hợp BMI không phản ánh chính xác
- Vận động viên, người tập gym: Khối lượng cơ bắp lớn khiến cân nặng tăng cao, dễ bị xếp sai vào nhóm thừa cân dù lượng mỡ rất thấp.
- Phụ nữ mang thai và cho con bú: Cân nặng thay đổi do sự phát triển của thai nhi và tuyến sữa.
- Người cao tuổi: Cơ bắp giảm dần theo thời gian nên BMI có thể bình thường nhưng thực chất vẫn thiếu cơ.
- Trẻ em dưới 18 tuổi: Cần dùng bảng quy chuẩn BMI riêng theo tuổi và giới tính (BMI-for-age).
Làm sao để duy trì chỉ số BMI cân đối?
Bạn hoàn toàn có thể cải thiện cân nặng nhờ các thói quen lành mạnh sau:
– Dinh dưỡng hợp lý: Hạn chế đồ chiên rán, thức uống nhiều đường; tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc và đạm lành mạnh (gà, cá, đậu phụ).
– Tăng cường vận động: Luyện tập thể thao ít nhất 30 phút/ngày để đốt calo và phát triển cơ bắp.
– Uống đủ nước và ngủ đủ giấc: Uống 2 – 2,5 lít nước/ngày và ngủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm để kiểm soát sự thèm ăn và duy trì vóc dáng.
Kết luận
Qua bài viết của thehwp.org việc hiểu rõ chỉ số BMI là gì chính là bước đầu tiên giúp bạn làm chủ sức khỏe và vóc dáng bản thân. Con số này không phải là thước đo tuyệt đối để đánh giá vẻ đẹp, mà là chiếc kim chỉ nam nhắc nhở bạn duy trì lối sống lành mạnh. Hãy chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống, tập luyện chăm chỉ và giữ tinh thần luôn thoải mái. Khi cơ thể khỏe mạnh từ bên trong, bạn chắc chắn sẽ sở hữu nguồn năng lượng dồi dào và luôn tự tin hơn trong mọi khoảnh khắc cuộc sống.
Nguồn: Sưu tầm
